Çay ve kahve, değerini büyük ölçüde aromasından alan ürünlerdir. Aroma bileşenlerinin kaybı ve yabancı koku kazanımı, nem ile doğrudan hızlanır. Aynı depoda bulunsalar da yeşil kahve, kavrulmuş kahve ve kuru çay nemden farklı biçimlerde etkilenir.
Yeşil Kahve Çekirdeği
Yeşil çekirdek canlı bir üründür ve ideal olarak %10–12 nem içerir. Depo bağıl neminin sürekli %70'in üzerinde kalması:
- Çekirdeğin nem almasına ve küf riskine (okratoksin A dahil),
- Rengin solması ve "yaşlanmış" tat profiline,
- Kavurma sırasında homojen olmayan renk gelişimine yol açar.
Çok kuru ortam da istenmez: %50'nin altında çekirdek su kaybeder, kırılganlaşır ve aroma potansiyeli düşer. Pratik hedef %55–65 bağıl nem, 15–25 °C sabit sıcaklıktır.
Kavrulmuş Kahve
Kavrulmuş çekirdek gözenekli ve higroskopiktir; özellikle öğütülmüş kahve yüzey alanı nedeniyle nemi çok hızlı çeker. Nem, yağların oksidasyonunu hızlandırır ve bayat tadı öne çıkarır. Bu nedenle:
- Kavrulmuş kahve ambalajlı ve mümkün olduğunca kuru ortamda (%50 altı) tutulmalı,
- Açık silo ve bekleme bunkerleri kısa süreli kullanılmalı,
- Öğütme ve paketleme alanlarında nem kontrolü ihmal edilmemelidir.
Kuru Çay
İşlenmiş kuru çayın nemi genellikle %3–6 aralığındadır. %8'in üzerine çıktığında:
- Aroma ve renk kalitesi hızla düşer,
- Topaklanma ve küf riski başlar,
- Paketleme makinelerinde akış sorunları görülür.
Kuru çay deposu için hedef %50–60 bağıl nemdir. Çay aynı zamanda çevresindeki kokuları kolayca emdiği için depo; baharat, deterjan ve yakıt gibi kaynaklardan ayrılmalıdır.
Hedef Değerler Özeti
| Ürün | Depo bağıl nemi | Not |
|---|---|---|
| Yeşil kahve çekirdeği | %55–65 | Sabit sıcaklık, jüt çuval nefes almalı |
| Kavrulmuş kahve | < %50 | Ambalajlı, kısa bekleme |
| Kuru çay | %50–60 | Koku kaynaklarından ayrı |
| Paketleme salonu | %45–55 | Açık ürün teması var |
İstif ve Ambalaj
- Çuvallar zeminden palet ile ayrılmalı; beton zemin kapiler nem taşır.
- Dış duvardan en az 30–50 cm boşluk bırakılmalıdır; yoğuşma önce soğuk duvarda başlar.
- Jüt çuval nefes alır; plastik örtü uzun süreli depolamada içeride nem hapseder.
- Uzun süreli yeşil kahve depolamada hermetik iç torbalar (GrainPro vb.) nem ve oksijen alışverişini sınırlar.
- İlk giren ilk çıkar prensibi uygulanmalı; bekleme süresi aroma kaybını doğrudan etkiler.
Liman ve İthalat Deposu
Konteynerle gelen yeşil kahve, deniz yolculuğunda yoğuşma yaşamış olabilir. Kabulde çuvalların dış yüzeyinde ıslaklık, küf kokusu ve leke kontrol edilmeli; şüpheli parti ayrı alanda nem ölçümüyle değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Nem alma cihazı aromayı etkiler mi? Hayır; cihaz havadaki suyu alır. Ancak cihaz filtresi ve tahliyesi temiz tutulmalı, koku kaynağı olmamalıdır.
Klimalı depo yeterli mi? Klima sıcaklığı düşürür ama nemi bağımsız kontrol etmez; soğuyan havanın bağıl nemi yükselebilir.
Ölçüm ne sıklıkla alınmalı? Sürekli kayıt önerilir; en az günlük kayıt, kalite denetimlerinde kanıt niteliği taşır.
Çay ve kahve depolarınız için kapasite hesabı ve ölçüm desteği almak isterseniz bize ulaşın.